Het zenuwsysteem van de huid

De menselijke huid is voorzien van een complex netwerk van zenuwbanen, dat zich uitstrekt van het subcutane vetweefsel door de dermis tot en met de bovenste levende lagen van de epidermis.

Meer dan een miljoen zintuiglijke cellichaampjes zitten in de menselijke huid verspreid. Belangrijke sensoren zijn de lichaampjes van Vater-Pacini in het subcutane deel, die op trillingen reageren en de tastlichaampjes van Meissner of tastschijven aan de epidermaal-dermale grens, die verantwoordelijk zijn voor het ervaren van aanrakingen.

In de buurt van de dermis bevinden zich bovendien de lichaampjes van Ruffini (uitzetreceptoren) en de lichaampjes van Krause, de uiteinden van een zenuwvezel (mechanoreceptoren). Intra-epithale zenuwuiteinden zijn gevoelige zenuwvezels in de huid, die warmte, koude-, pijn, aanraking en druk waarnemen.

De zenuwen in de huid communiceren voortdurend met de hersenen en de omgeving. Zo kan de huid haar functie als waarnemings- en communicatieorgaan vervullen. Via de zenuwen in de huid kan het immuunsysteem gereguleerd worden, bijv. bij huidontstekingen en irritaties.

De sensorische zenuwen nemen uiterlijke en innerlijke huidprikkels waar zoals aanraking, spanning, pijn, warmte en koude. De vegetatieve zenuwen controleren de vaten, organen die verbonden zijn met de huid en de gladde spieren die de haren overeind te zetten.

De epidermis bestaat voor 90% uit keratinocyten. Van de kiemlaag tot en met de korrellaag heten ze keratinocyten en in de hoornlaag worden ze corneocyten genoemd.

Hun hoofdtaken zijn de vorming van een actieve bescherming tegen externe invloeden en de samenwerking met het immuunsysteem.

Keratinocyten vernieuwen zich om de 28 dagen en sterven af in de vorm van verhoornde, keratinehoudende cellen.

De melanocyten vormen het huidpigment 'melanine'. Melanine kan een rode, gele, bruine of zwarte kleur hebben. Melanocyten bevinden zich in de kiemlaag van de epidermis en in de haarfollikel.

Ze hebben lange celuitlopers, die tot in de hogere lagen van de epidermis reiken, waarmee ze pigment aan de keratinocyten afgeven. Zo voorziet een melanocyt gemiddeld 36 keratinocyten van pigment.

De fibroblasten bevinden zich in de dermis. Ze spelen een belangrijke rol bij de productie van de extracellulaire matrix. Het hoofdproduct van de fibroblasten is het netwerkproteïne collageen. Dit zorgt voor de stevigheid van het weefsel en zijn belastbaarheid bij mechanische inwerkingen (bijv. stoot, rek of druk).

Een ander netwerkproteïne is het elastine. Het is, zoals de naam al aanduidt, zeer elastisch en erg rekbaar. De elastische vezels omgeven de collageenvezels en waarborgen zo de rekbaarheid en stevigheid van de huid.